مقالات مرتبط

تنوع خطرات و ریسکهای بیمه پذیر در انرژی

89/02/07 - 22:20

نويسنده : مجید حبیبی، کارشناس مدیریت بیمه، شرکت سهامی بیمه ا

چکیده:
در این مقاله با مروری بر مراحل و مناطق صنایع نفت ، گاز و پتروشیمی به واکاوی وتعریف ذخیره سازی و مخزن پرداخته و با اشاره به انواع مخازن و تقسیم بندی های مختلف کاربردهای آنان را بررسی مینماییم و با بررسی خطرات مورد تصور برای مخازن به تشریح خطرات و راههای پیشگیری از خسارات و توسعه آن می پردازیم و در آخر با بیان پوششهای بیمه ای مخصوص این نوع مخازن به نتیجه گیری خواهیم پرداخت.
واژه های کلیدی: بیمه،صنایع وابسته به نفت،مخازن،ریسکهای بیمه پذیر

مقدمه:
رسالت اصلی صنعت بیمه در قبال صنایع نفت، گاز و پتروشیمی فراهم‌سازی بسترهای ایمنی و سامانه‌ایی جهت ترمیم هر چه سریع‌تر بخش‌های آسیب دیده از حوادث و خطرهای گوناگون می باشد که علت عمده موفقیت در برنامه ها و سرمایه‌گذاری‌های مربوط به منابع انرژی است.
ارتباطات گوناگون بین تکنولوژی های نو موجب بروز تنوع، فشردگی و پیچیدگی و افزایش خطرپذیری تولید در این صنایع شده است. ذخیره سازی مواد خام و فراورده ای یکی از مراحل اصلی در صنایع نفت ، گاز و پتروشیمی می باشد که ابزار اصلی این مرحله مخازن می باشند.
مخازن با توجه به حجم قابل ملاحظه مواد خام و محصولات ذخیره شده همواره آبستن خطرات خاص بوده و درصورت بروز خسارات،فجایع کم نظیری به بار خواهند آورد. مخازن بزرگ اغلب با ظرفیتی تا 1 میلیون بشکه برای ذخیره سازی مورد استفاده قرار می گیرند . خسارت یک مخزن با این حجم می تواند بیش از 25 میلیون دلار باشد .

عملیات صنایع نفت گاز و پتروشیمی:
صنایع نفت ، گاز و پتروشیمی در بیشتر بخش ها با پردازش هیدرو کربن ها سر و کار دارند که تمام آنها قابل اشتعال هستند و طبق شرایط بخصوصی قابلیت انفجار را نیز دارندو همچنین ترکیبات سمی نظیرسولفید هیدروژن و بنزن نیز اغلب در این صنعت وجود دارند .
معمولاً صنایع نفت ، گاز و پتروشیمی به مناطق ذیل طبقه بندی میگردند:
1. اکتشاف[1]
2 .تولید[2]
3 .حمل و نقل[3]
4 .ذخیره سازی نفت خام[4]
5 .پردازش و پالایش[5]
6 .ذخیره سازی فرآورده ها [6]
7 .توزیع[7]

ذخیره سازی محصول:
جهت ذخیره سازی محصولات درصنایع نفت،گاز و پتروشیمی تعداد زیادی مخازن با ابعاد مختلف، بسته به نوع محصولی که ذخیره میگردند بکار گرفته می شوند .گازهای مایع شامل LNG و LPG یا تحت فشار و در حرارت اتمسفریک ذخیره می گردند و یا برای حجم های بزرگتر ، بطور کامل در فشار اتمسفریک،خنک نگهداشته می شوند . محصولات مایع در مخازن سقف شناور و سقف مخروطی[8] ذخیره می گردند . همچنین انبارداری ، شکلی عمومی از ذخیره سازی مواد می باشد که به طور سنتی دارای خسارتهای بزرگ می باشد .

مخزن[9]:
اصطلاح عمومی مخزن را می توان از نظر ساختار به دو دسته کلی مخازن با اجزاء داخلی (مثل پوسته مبدل های حرارتی ، ظروف همزن دار ، برج تقطیر و ... ) و مخازن بدون اجزاء داخلی که تانک ها و درام ها می باشند ، محدود کرد . تفاوت تانک و درام در اندازه و کاربرد آنها می باشد که زمان اقامت یک جریان مداوم در درام از چند دقیقه تجاوز نمی کند ، در صورتیکه این زمان اقامت برای تانک ها به چندین ساعت می رسد تانک ها مخازن بزرگتری هستند که می توان به تانک خوراک[10]برج تقطیر ناپیوسته اشاره کردکه ممکن است خوراک چندین روز را در خود نگاه دارد و از طرفی مخازن ذخیره مشهورترین از این نوع به شمار می روند .مخازن از نظر کاربرد نیز به 2 دسته مخازن ذخیره و تحت فشار تقسیم می شوند که هر کدام در موارد خاص فرآیندی مورد استفاده قرار می گیرند .

انواع مخازن ذخیره :
به طور کلی فرآورده های نفتی را از نظر انباشتن در مخزن ها می توان به سه دسته تقسیم کرد :
1. فرآورده هایی که فشار بخار آنها از 1.5 پوند بر اینچ مربع کمتر است ، معمولا" در مخزن های سقف ثابت نگهداری می شوند .
2. فرآورده هایی که فشار بخار آنها بیشتر از 1.5 پوند بر اینچ مربع است درمخزن های سقف شناور نگهداری می شوند .
3. فرآورده هایی که دارای فشار بخار زیاد ، تا نزدیک 100 پوند بر اینچ مربع هستند ، در مخزن های کروی یا استوانه ای نگهداری می شوند .

الف-مخزن های سقف ثابت:
این نوع مخزن های استوانه ای ، قائم و با سقف ثابت مخروطی شکل بوده ، بر پایه مناسبترین اندازه قطر و بلندی برای تامین ظرفیت مورد نیاز استاندارد شده است و برای انباشتن فرآورده های گوناگون نفتی مورد استفاده قرار می گیرد.

* عواملی که در گزینش قطر و بلندی مخزن موثرند :
فضای موجود برای نصب مخزن ، تحمل فشار ، خاک زیر مخزن ، فراریت فرآورده هایی که باید در مخزن انبار شود ، سرعت ته نشین شدن مواد نفتی مورد نظر و ناخالصی هایی که در مخزن انبار می گردد.
مخزن هایی که برای انباشتن مایعات فرار ساخته می شود باید بدون منفذ[11]بوده و تغییرات را تحمل نماید و تغییرات فشار به وسیله شیر اطمینان ویژه ای نیزخنثی می گردد.
دیگر تجهیزات این مخزن ها عبارتند از حوضچه و شیر زیر مخزن ، لوله های مارپیچ بخار ، عمق سنج خودکار ، دماسنج و سایر تجهیزاتی که منجر به حفظ ایمنی در مخازن می گردد که از آن جمله میتوان به دیسک شکست اشاره کرد.

ب-مخزن های سقف شناور :
در این مخزن ها سقف شناور روی مایع شناور بوده با مایع به بالا و پایین حرکت می کند معمولا" 2 نوع از این مخزن ها بیش از انواع دیگر به کار رفته می شوند .

* سقف های ماهیتابه ای شکل[12]:
این سقف ها مسطح بوده و از فولاد ساخته می شوند و دارای پایه های عمودی هستند که به محیط سقف متصل می باشد . نقطه ضعف این سقف ها این است که به مجرد سوراخ شدن غرق می شوند.

* سقف های خزینه دار[13]:
که در آن خزینه جعبه مانند و تو خالی پیرامون سقف نصب شده ، آن را شناور کرده است . برتری این نوع سقف در این است که با سوراخ شدن یک یا چند خزینه نیز غرق نخواهد شد .

ج-مخزن های کروی و استوانه ای :
مخزن های کروی یا استوانه ای برای مقاومت در برابر فشار های بالا به کار می رود و ممکن است فشار تا 100 پوند بر اینچ مربع یا بیشتر را تحمل کنند .
این نوع مخزن ها جهت نگهداری بوتان و پروپان و گاز مایع و بنزین های سبک و به طور کلی مواد شیمیایی سبک کاربرد دارد.

* مشخصات عمومی مخازن تحت فشار :
شکل اکثر مخازن تحت فشار استوانه ای یا کروی بوده که فرم استوانه ای آن با کلگی کروی یا بیضوی یا کاسه ای قابل ساخت و مونتاژ می باشد.
اتصالات مختلفی که روی مخازن تعبیه می گردد ، از قبیل محل مورد نصب فشار سنج ، شیر تخلیه اضطراری ، ترمومتر ، سطح سنج و در صورتی که مخزن جهت کارهای پیچیده تر استفاده شود ، طبعا" اتصالات مورد نیاز مربوط به آن نیز اضافه خواهد شد .

* خصوصیات فنی در طراحی و ساخت مخازن تحت فشار :
طراحی و ساخت مخازن تحت فشار بر اساس پارامتر های مختلف فنی از قبیل فشار ، درجه حرارت ، نوع فولاد مصرفی حجم مورد مصرف ، امکانات کارگاهی ، تاثیر عوامل جوی از قبیل باد و برف و باران و زلزله ، عمر مفید مقاومت مصالح و مواد مصرفی در مقابل خوردگی الکتروشیمیایی و مکانیکی طراحی می شود .
درجه حرارت که عاملی در طراحی و ساخت بوده یکدیگر از عوامل مهم در طراحی می باشند .
مواد مصرفی در مخازن تحت فشار و ذخیره ای معمولا"ازجنس فولاد[14] در انواع مختلف بوده که انتخاب هر کدام از این فولاد ها با توجه به تنش مجاز درجه حرارت کاری و فرم پذیری فولاد و جوشکاری آن و ... انجام می گیرد.
عامل حجم مخزن با در نظر گرفتن موقعیت محل نصب و با تغییراندازه و قطر و ارتفاع بر اساس استاندارد مربوطه و با حفظ تناسب اجزاء ، مطابق با نیاز طراحی و ساخته می شود .
شایان ذکر است پارامتر تاثیرات جوی به صورت بار اضافی در شرایط مختلف محاسبه می شود .

گروههای کاربری مخازن:
سه گروه اصلی کاربردهای مخازن عبارتند از :
* پالایشگاه ها
* ترمینال ها
* صنایع شیمیائی

پالایشگاه ها
در پالایشگاهها فرآورده خام پالایش می شود. این فرآورده می تواند نفت خام باشد.
نفت خام به فرآورده های دیگری تجزیه شده و اجزاء تجزیه شده تصفیه می شوند. در این فرآیند پسماند فرآورده از قبیل قیر، آسفالت یا کک آزاد می شوند. بر روی اجزاء سبک تر پردازش بیشتری صورت می گیرد تا مثلا" بصورت بنزین استفاده شود، یا در صنایع شیمیائی یا دارویی برای تولید پلاستیک، کاتالیزورها یا داروها مصرف گردد.
در یک پالایشگاه گستره ای از فرآورده ها ذخیره می شود، از فرآورده های غلیظی چون آسفالت تا فرآورده های بسیار فراری همچون گازهای پروپان و بوتان.
اکثر فرآورده های فوق خطر انفجار داشته و برای محیط و افراد خطرناک می باشند.

ترمینال ها
به طور کلی ترمینال ها به سه دسته تقسیم می شوند:
* ترمینال های خطوط لوله
* ترمینال های فروش
* ترمینال های ذخیره و نگه داری

ترمینال خط لوله در ابتدا و یا انتهای خطوط لوله به چشم می خورد. این ترمینال ها فرآورده ها را مستقیما" و به وسیله خطوط لوله یا تانکرها از پالایشگاه دریافت می کنند.
در طرف دیگر خطوط لوله می تواند ترمینالی برای پخش و توزیع فرآورده ها وجود داشته باشد و یا خطوط لوله فرآیند به طرف صنایع و یا برای مثال به طرف بندر ادامه پیدا کند.
ویژگی ترمینال های ذخیره و نگهداری اینست که آنها فرآورده را برای دیگران نگهداری می کنند.
در واقع ترمینال ذخیره، ظرفیت ذخیره خود را اجاره می دهد. پر واضح است که تقاضا به نوع ترمینال بستگی دارد. در یک ترمینال خطوط لوله مهمترین وجه کار کنترل فرآیند مدیریت خطوط لوله و ایمنی می باشد، در یک ترمینال فروش یکی از مهمترین وجوه دقت بالا با تنوع کم محصولات و فرآورده ها است. ترمینال فروش متعلق به کمپانی های نفتی است و فرآورده های محدودی را از قبیل گازوئیل رادرخود ذخیره می کنند.
از طرف دیگر پایانه های ذخیره و نگهداری مخصوص ذخیره انواع متفاوت و گسترده ای از مواد و فرآورده های نفتی و شیمیایی است.
صنایع شیمیایی نیز فرآورده اولیه و نهایی خود را ذخیره می کنند. این فرآوردهها می توانند از لحاظ فشار و دما ویژگی های خاص و منحصر به فردی را داشته باشد.

شکل مخازن
پس از بیان دسته بندی کلی انواع مخازن در سه دسته مخارن سقف ثابت ،سقف شناور و کروی و با در نظر داشتن همه گروه های کاربری که پیشتر به آنها اشاره شد در ذیل به تشریح مشخصات ظاهری این مخازن می پردازیم:
R مخازن سقف ثابت یا سقف مخروطی[15][16]
R مخازن سقف شناور[17]
R مخازن افقی کشیده[18]
R مخازن کروی[19]
R مخازن برودتی و خنک کننده[20]
R مخازن زیر زمینی[21]

R مخازن سقف ثابت:
اغلب مخازن، مخازن سقف ثابت هستند که بر روی زمین قرار داشته و بصورت یک استوانه عمودی می باشند.
ارتفاع این نوع مخازن از چند متر تا 30 متر یا بیشتر متغیر است، اکثر مواقع این مخازن در فشار اتمسفریک فعالیت دارند و برای کاهش تلفات تبخیری به دریچه تنظیم فشار مجهزند، در نتیجه مدت زمان محدودی تحت فشار اضافی یا نقصانی قرار می گیرند.
در چنین مواردی از یک گاز خنثی برای پوشاندن سطح فرآورده به منظور جلو گیری از اکسید شدن و مصونیت در برابر انفجار استفاده می شود[22]. مخازن سقف ثابت برای اغلب فرآورده های پالایش شده بکار می رود.

R مخازن سقف شناور:
مشخصه مخازن سقف شناور این است که سقف بر روی فرآورده شناور است، این مخازن می توانند شعاع بیشتری از دیگر مخازن داشته باشند و برای فرآورده های خام یا سبک استفاده می شوند چون میزان تبخیر[23] نیز در این گونه مخازن کاهش می یابد.
امروزه بسیاری از مخازن شناور با یک سقف ثابت تجهیز می شوند. سقف ثابت به عنوان سقف خارجی[24] و سقف شناور سقف داخلی [25]میباشد.
این نوع مخازن از سیستم های اندازه گیری متفاوتی استفاده می کنند چون دسترسی به فرآورده کمتر است.
مخازن با سقف شناور خارجی معمولا" در ابعادی با 10 تا 30 متر ارتفاع و قطری تا 100 متر ساخته می شوند.

R مخازن تحت فشار:
مخازن تحت فشار[26] در فرآورده های فراری مانند پروپان یا بوتان استفاده می شوند که در دما و فشار محیط گازی شکل هستند.
بطور کلی دو نوع مخزن تحت فشار وجود دارد، کروی[27] و استوانه ای افقی[28] یا مخزن سیگاری گلولهای[29]
این مخازن شکل های متنوعی دارند مانند کروی مسطح،
مخزن کروی می تواند قطری معادل 35 متر داشته باشد در حالی که مخزن گلو له ای شعاعی در حدود 2 تا 4 متر دارد. فرآورده های ذخیره شده در این گونه مخازن از نظر ایمنی نیازمند توجه و طراحی ویژه ای هستند.
برخی فرآورده ها می توانند منجمد شوند و به مایع تبدیل گردند از قبیل اتان، متان، پروپان، بوتان و آمونیاک که در دماهای بسیار کم تا -200 درجه سانیگراد نگهداری می شوند که نیازمند توجه خاص و ویژه ای به طراحی مخزن، نوع ماده و سنجش و ایمنی می باشد. مخازن برودتی نیز معمولا" دارای 30 تا 40 متر ارتفاع هستند.

R مخازن زیرزمینی:
مخازن زیرزمینی اکثرا" برای ذخیره فرآورده های استراتژیک سری بکار گرفته می شوند.

R مخازن ذخیره سازی در دمای پائین[30]:
این مخازن برای جلو گیری از انتقال حرارت با فاصله از سطح زمین ساخته می شوند که اصطلاحا فلت باتم flat) (bottomنامیده می شوند و از نوع سقف گنبدی[31] می باشند و یک نوع مخزن تحت فشار اتمسفریک یا کم فشار بوده و از دو جداره تشکیل شده اند که ما بین دو جدار آنها عایق حرارتی قرار دارد و اکثرا به سیستم پوشش نیتروژن مجهز هستند.

R مخازن ذخیره سازی بتونی[32]
برای ذخیره سازی انبوه LNG از مخازن بتونی که بوسیله خاکریزهای انبوه و عایق های داخلی محافظت میشود استفاده میگردد .

روش های ذخیره سازی مواد شیمیایی
روشهای ذخیره سازی
1. ذخیره سازی مایعات و گازها در فشار و دمای اتمسفر[33]:
2. ذخیره سازی گاز بصورت مایع تحت فشار بالا و دمای اتمسفر[34]
3. ذخیره سازی گاز بصورت مایع تحت فشار بالا و دمای پائین[35]
4. ذخیره سازی گاز بصورت مایع تحت فشار اتمسفر و دمای پائین[36]
5. ذخیره سازی گاز تحت فشار بالا[37]
 از لحاظ اقتصادی ذخیره سازی تحت فشار برای مقادیر کم مورد استفاده قرار میگیرد. و از روش تحت فشار و نیمه سرد شونده برای مقادیر متوسط استفاده میشود و با توجه به خطر کمتر این روش تمایل بیشتری نیز برای آن وجود دارد.

خطرات مورد توجه در عملیات ذخیره سازی
موارد خروج سیال ذخیره شده در شرایط گوناگون
1-نشت مایع فراردر دمای اتمسفر و فشار محیط:[38]
در این حالت سیال خروجی بر روی زمین جاری و به آرامی تبخیر میشود[39]
2-نشت سیال سرد شده در دمای پائین و فشار محیط:[40]
در این حالت سیال خروجی سریعتر از حالت قبل تبخیر میشود[41]
3-نشت سیال تحت فشار در دمای محیط[42]:
در این حالت گاز سریع آزاد شده و باقیمانده مایع به آرامی تبخیر میشود که خطرناک ترین حالت نشت [43]میباشد

4-نشت گاز تحت فشار:
خطر آن با میزان ذخیره ارتباط کمی دارد ولی انرژی فیزیکی ناشی از انفجار محبوس آنها میزان زیادی است
خطرات ناشی از معایب مخزن بسیار شدید و تاسف باراست وعلل آن ناشی از معایب مکانیکی و یا متالوژیکی میباشد.
مخازن و ظروف تحت فشاردر حالت سریع پر شدن و تحت خلا قرار گرفتن ناشی از تخلیه سریع همیشه آسیب پذیر بوده اند .
معمولا آزاد شدن گاز از سایر وسایل و یا خطوط لوله و اتصالات نیز رخ میدهد . وسایلی که اکثرا" دچار نشتی میشوند پمپها میباشند . نشت از خطوط لوله ناشی از ترک , سوراخ کوچک, ترکیدن و پارگی , نشت از فلنج و گس کت و ولو میباشد .
نشت گاز ممکن است از انفجار مخزن یا ظروف بوجود آید . یکی از دلایل انفجار مخازن، فشار مازاد فیزیکی است که میتواند باعث پارگی و ترکیدن مخزن گردد.
دلیل دیگر انفجار ناشی از مخلوط مواد قابل اشتعال و هوا در شرایط مناسب باشد . گاز های لازم ممکن است ناشی از مواد نا خالص و مواد بکار رفته در ساخت وغیره باشد . آخرین دلیل، واکنشهای سریع بوجود آمده در اطراف مخازن می باشد که باعث آسیب دیدن جداره مخزن و نشت مواد موجود در مخزن می گردد.
آتش سوزی مخازن میتواند آسیب فراوان ببار آورد . این حریقها میتوانند در زیر مخازن رخ دهند [44]و یا در بالای مخزن بصورت حریق زایشی [45]باشد .

* علل اصلی خسارات در مخازن:
فعالیتهای عملیاتی مانند بارگیری زیاد , تخلیه سریع , نمونه گیری و فعالیتهای تعمیراتی مانند ورود سیال به محیطی که ایزوله نشده است میتواند باعث نشت گردد . برخورد و ضربه مانند سقوط هواپیما و اشیا , برخورد خودرو و موشک , وقایع طبیعی مانند طوفان و باد شدید , سیلاب , زلزله , رعد و برق میتواند باعث نشت و آتش سوزی مخازن گردد . خرابکاری و حریق عمدی نیز میتواند علت وقایع شود .

حوادثی که احتمال وقوع آن برای مخازن وجود دارد :
1:خطرات با منبع مایعات در شرایط اتمسفر:
: Aآزاد شدن مایع و در نتیجه حریق باند و اطراف مخزن یا خود مخزن
B : انفجار مخزن در نتیجه حریق باند و اطراف مخزن یا خود مخزن
2:خطرات با منبع گازهای مایع شده تحت فشار:
دو حالت AوBودر صورت آزاد شدن مایع تحت فشار که می تواند باعث تشکیل ابر بخارات و همچنین تجمع مایعات بصورت حوضچه ای گردد که ممکن است بدون در بر گرفته شدن مخزن توسط حریق منجر به بروز خطرات ذیل گردد:
1. حریق حوضچه ای[46]
2. حریق جاری[47]
3. حریق جت[48]
4. حریق ابر بخارات[49]
5. انفجار ابر بخارات[50]
در وضعیت دیگر ممکن است مخزن توسط حریق در بر گرفته شود که در این صورت حالات زیر محتمل می باشد.
1. حریق جت
2. حریق ناشی از انفجار مایعات در حال جوشش[51]
3:خطرات با منبع گازهای مایع شده در دمای پایین :
در صورت خارج شدن مایع با ایجاد ابر بخارات قابل اشتعال و تجمع مایع به حالات زیر محتمل است:
1. حریق باند یا مخزن[52]
2. حریق جاری[53]
3. حریق ابر بخارات قابل اشتعال و انفجار[54]
4-خطرات ناشی از محاصره مخزن:
در صورت احاطه مخزن توسط حریق ، حالات زیر محتمل است:
1. حریق مخزن یا باند
2. حریق جاری

پیشگیری از توسعه خسارات:
یکی از روشهای پیشگیری از توسعه خسارات هنگام بروز آتش سوزی ایجاد فاصله ایمن و ایجاد باند[55] هنگام ساخت مخازن می باشد و جهت تعیین اندازه و فاصله مخازن از استانداردهای مختلفی بهره برداری می گردد در ذیل به تعدادی از این استانداردها اشاره خواهیم داشت:

R فاصله بین مخازن در استانداردIR'SAFETY CODE
1. فاصله بین مخزنهای کوچک با سقف ثابت یا شناور بر اساس عملیات و تغییرات و سایر نیازها مشخص میشود
2. فاصله بین گروه مخازن کوچک با گروه مخازن کوچک دیگر حداقل باید 10 متر باشد .
3. فاصله بین دو مخزن سقف شناور ثابت باید برابرنصف قطر مخزن بزرگتر باشد و از 15 متر لازم نیست بیشتر باشد.
4. فاصله بین دو مخزن با سقف شناور باید برابر یک سوم قطر مخزن بزرگتر باشدو این مقدار باید 10الی 15 مترباشد و قطر مخزن بزرگترهمیشه در نظر گرفته میشود .
5. فاصله جداره مخزن از بالاترین نقطه دیواره دایک مجموعه باید از نصف ارتفاع مخزن بیشتر باشد .
6. فاصله جداره مخزن از بالاترین نقطه دیواره دایک مجموعه همجوار نباید از 15 متر کمتر باشد .
7. فاصله جداره مخزن و فنس عمومی از 30 متر نباید کمتر باشد .
8. فاصله بالاترین نقطه دیواره دایک مجموعه از فنس عمومی نباید کمتر از 15 متر شود .

R  فاصله بین مخازن در روش Health and Safety Excutive
1-مخازن سقف ثابت[56]
1-1:بین یک گروه از مخازن کوچک و گروه دیگری از مخازن کوچک حداقل فاصله 15 متر .
1-2:بین یک گروه از مخازن کوچک و یک مخزن خارج از گروه حداقل فاصله 15 متر .
1-3:بین دو مخزن که در مقیاس کوچک نباشند حداقل نصف قطر مخزن بزرگ یا قطر مخزن کوچک ، هر کدام از اعداد بدست آمده که کوچکتر است انتخاب شود ولی نباید از 15 متر کمتر شود .
1-4:بین مخزن و نقاط تاسیساتی , ساختمانها و محلهای بدون منبع انفجار و جرقه حداقل 15 متر .
1-5:بین مخازن و محدوده بیرونی تاسیسات , محیطهای بدون خطر , بدون منبع انفجار و جرقه حداقل 15 متر .
2-مخازن با سقف شناور
2-1:بین دو مخزن سقف شناور حداقل 10 متر برای مخازنی با قطر 15 متر و حداقل 15 متر برای مخازنی با قطر بیش از 45 متر که مقیاس همیشه قطر مخزن بزرگتر است .
2-2:بین مخزن سقف شناور و مخزن سقف ثابت , نصف قطر مخزن بزرگتر یا قطر مخزن کوچکتر یا 15 متر . هر کدام که کوچکترین شد انتخاب میشود ولی نباید از 10 متر کمتر شود .
2-3:بین مخزن سقف شناور و تاسیسات و نقاط با منابع جرقه و انفجار حداقل 15 متر .

 دو عامل مهم برای طراحی فاصله مخازن بر اساس آتش سوزی رامیتوان نام برد:
1. حرارت ناشی از سوختن مایع .
2. احتراق بخارات آزاد شده از مخازن .

نگهداری ثانویه مخازن توسط باند :
بعضی از مخازن مایعات بوسیله باند یا دایک [57]احاطه میشوند و یا بوسیله یک حفره و گودال برای جمع آوری ریزش های مواد نفتی حفاظت میشوند . گاهی نیز از ظرف لگنچه ای برای این منظور استفاده میشود.
باند ممکن است از خاک یا بتون ساخته شود. بطور عمومی باند برای مخازن اتمسفریک و همچنین مخازن گازهای مایع شده بوسیله سیستم برودتی طراحی و ساخته میشود و برای مخازن تحت فشار و نیمه سرد شونده و مخازن اسید و باز نیازی به باند نیست . البته این امربستگی به شرایط محیطی و مواد نیز دارد .
منظور از احداث باند،محصور و نگهداری مایعات ریخته شده برای کنترل تبخیر آن بوسیله محدود کردن سطح تبخیر و استفاده از پوشش کف و سایر روشها میباشد .
بنابر این مخازن اتمسفریک توسط باند کامل احاطه میشوند و مخازن تحت فشار نیازی به این باند ندارند زیرا در صورت بوجود آمدن نشتی یا آسیب دیدن جداره مخزن مواد درون آن بصورت بخار و اسپری به بیرون نشت میکند و حوضچه ای از مواد تشکیل نمیشود .
گاهی مواقع از باند کوتاه[58] برای حفظ حریم مخزن و جلوگیری از برخورد خودرو و همچنین جلوگیری از تجمع مواد قابل اشتعال از سایر منابع در زیر مخزن تحت فشار مورد استفاده قرار میگیرد .
فاصله باند از جداره مخزن باید مناسب باشد بطوری که اگر نشتی از جداره بصورت جت و باسرعت ایجاد شد با سطح باند برخورد نکند و یا از روی آن بیرون نجهد. سطح باند باید ازیک سطح نفوذ ناپذیر تشکیل شده باشد وبسمت محوطه شیب لازم را داشته باشد . گوشه های باند باید گرد بوده و نباید زاویه90درجه داشته باشد زیرا کمپرس شدن هوا در اطفا حریق در زاویه های90درجه مشکل ایجاد میکند تجربه نشان میدهد در هنگام پاره شدن و ترکیدن مخازن تنها مقدار نسبی از مواد داخل مخزن به خارج نشت میکند و اکثر مایع درون مخزن برای مدت زیادی باقی خواهد ماند .

R طراحی باند بر اساس استاندارد 1P Refining Safety Code(ایجاد و ساخت باند مشترک)
در این استاندارد شرایط استقرار مخازن وساخت باندهای مربوطه را در 4 کلاس طراحی کرده که در تمامی موارد می بایست مخازن توسط باند احاطه ومسیر باند به سمت محدوده امن دارای شیب مناسب باشد.
این استاندارد مجموع ظرفیت مخازن در یک باند را چنین مشخص کرده است .
1. برای یک مخزن در یک باند محدودیت ظرفیت برای مخزن وجود ندارد .
2. گروهی از مخازن با سقف شناور , حداکثر 3 مخزن , مجموع ظرفیت حداکثر 120000 متر مکعب .
3. گروهی از مخازن با سقف ثابت , حداکثر 3 مخزن , مجموع ظرفیت حداکثر 60000 متر مکعب .
4. گروهی از مخازن مواد نفتی[59] , حداکثر دو مخزن , حداکثر ظرفیت مخزن بزرگتر 60000 متر مکعب .
ظرفیت باند مشترک را برابربا ظرفیت بزرگترین مخزن انتخاب میکنند ولی در شرایط حفاظتی میتوان %75 ظرفیت بزرگترین مخزن را انتخاب نمود .
ارتفاع باند حدود 1.5 الی 2 متر در نظر گرفته میشود که مخزن را برای تخلیه و نشت در هنگام آتش سوزی و اطفا حریق ایمن و محدود میکند .
ظرفیت باند در کدهای مختلف از %75 تا %110 ظرفیت اسمی محاسبه میگردد. استفاد هاز باند مشترک بسیار رو به گسترش است ولی برای مواد ناسازگار شیمیائی مورد استفاده قرار نمی گیرد .

پوشش های بیمه ای برای مخازن:
هنگام ارائه پوششهای حریق و سازه های تکمیل شده عموماً مخازن نیز تحت پوشش قرار خواهند گرفت ولی از آنجا که ممکن است هریک از بهره برداران یا ذینفعان این مخازن تمایل به اخذ پوشش مستقل از بیمه حریق برای مخازن داشته باشند و تمایل به پوشش سایر خطرات نیز در دستور کار قرار گیرد بیمه نامه جامع مخازن طراحی گردیده است و شامل موارد ذکر شده ذیل خواهد بود.

o بیمه جامع مخازن:
این بیمه نامه مخازن را در برابر صدمات ناشی از خطرات زیر تحت پوشش قرار می دهد:

1. آتش سوزی و مسوولیت مدنی به تبع آتش سوزی

2. انفجار

3. شکست و عدم عملکرد شیرهای اطمینان

4. نشت

5. مسوولیت در قبال آلودگی محیط

نتیجه گیری :
با عنایت به مطالب پیشتر ذکر شده حساسیت ساخت و نگهداری از مخازن و درجه اهمیت آن در کلیه مراحل صنایع نفت،گاز و پتروشیمی مشخص گردید که با بررسی این موارد می توان نتایج ذیل را برای آن متصور بود:
1. نیاز به بررسی اولیه جهت طراحی مخازن و تعیین محل احداث.

2. مدیریت ریسک و پیش بینی خطرات مورد تصور
3. ایجاد امکانات ایمنی برای جلوگیری از حوادث احتمالی و پیشگیری از توسعه آن
4. همکاری بین کارشناسان صنایع مرتبط با نفت و کارشناسان صنعت بیمه جهت ایجاد استانداردهای بومی
5. رعایت استانداردهای ایمنی موجود در ساخت و طراحی مخازن
6. همکاری بیمه گران و بیمه گران اتکایی جهت انتقال ریسک به بازارهای بین المللی به توجه به میزان سرمایه مورد تعهد
7. ایجاد بسترهای آموزشی برای کارشناسان HSE با توجه به پیش بینی رفتار ریسک
8. تهیه پوششهای مورد نیاز صنایع نفت ،گاز و پتروشیمی از شرکتهای بیمه داخلی با عنایت به شناخت از استانداردهای بومی .
مراجع:
1. نقش بیمه های انرژی در صنایع هیدروکربوری-حواد سهامیان- سایت طرح تحول در صنعت بیمه
2. Oil and Gas Insurance- International Energy Insurance co web site
3. تنوع خطرات و ریسکهای بیمه پذیر در صنایع نفت،گاز و پتروشیمی-مجید حبیبی
4. روش های ذخیره سازی مواد شیمیایی ( ترجمه )- مهدی مجیری فروشانی

[1] Exploration
[2] Production
[3] Transportation
[4] Crude oil storage
[5] Processing of crude oil
[6] Product storage
[7] Distribution
[9] strong tank
[10] Feed Tank
[11] Gas Tight
[12] Pan Type
[13] Pontoon Type
[14] Carbon Steel
[15] Fixed roof
[16] Cone roof
[17] Floating roof
[18] Long horizontal tanks
[19] Spherical tanks
[20] Cryogenic or refrigerated tanks
[21] Underground tanks
[22] Inert gas blanketing
[23] Evaporation
[24] External roof
[25] Internal roof
[26] Pressurized Tanks
[27] Spherical
[28] Horizontal
[29] Bullet
[30] refrigerated storage
[31] domed roof
[32] Concrete Storage Tanks
[33] Atmospheric Storage
[34] Pressure Storage
[35] Semi -Refrigerated Storage
[36] Fully Refrigerated Storage
[37] Gas Under Pressure
[38] Volatile Liquid
[39] Leak
[40] Refrigerated Liquefied Gas
[41] Escape
[42] Liquefied Gas Under Pressure
[43] Loss
[44] Fire Beneath
[45] Get Fire
[46] pool fire
[47] running fire
[48] jet fire
[49] vapor cloud fire
[50] explosion vapor cloud
[51] BLEVE
[52] tank or bund pool fire
[53] running liquid fire
[54] vapor cloud fire explosion
[55] Bund
[56] Fix Roof Tank
[57] Dike
[58] Low Wall
[59] Crude Tank